In onze tweede reeks van “A B C van Carnaval” snijden we de letter “B” aan. En waar anders kan men terecht komen dan in Binche. “Binche”, hoor ik jullie zeggen,”es da na zu belangrèk voe’t Carnaval?”. Zeker en vast, en niet in het minst voor het Halse Carnaval!
Het begint allemaal met de aanleg van den ijzeren weg die vanaf 1830 de belangrijkste steden in het piepjonge België verbindt. De mensen werden mobiel en daar werd dan ook gretig op ingespeeld door de stad Binche. Zo lezen we in Le Binchois, een krant uit Binche, hoe er op 22 februari 1890 speciale treinen richting Binche ingelegd werden. Maar liefst 9.150 tickets werden dat jaar verkocht voor dit evenement.
Het carnaval in Binche was een belangrijke bron van vertier voor Hallenaren aangezien het carnaval en andere buitensporige feesten in Halle door de kerkelijke en burgerlijke overheid niet aangemoedigd werden. De kerkelijke macht was groot in deze tijden en er werden dan ook jaarlijks lezingen gehouden waarbij de Hallenaren en bepaalde spaarmaatschappijen ten voordele van Carnaval de moed ontnomen werd om hun geld te verbrassen tijdens een verderfelijk feest. In plaats hiervan zouden de giften de Kerk ten goede moeten komen naar uitbouw van de Maria-processie die in 1906 zijn groei kende onder het bewind van Andreas Michiels.
Foto : Halle heeft eigen Gilles sinds 1978
De Hallenaren hielden natuurlijk ook van hun Maria-processie, maar we zien toch een groei in de uitvaart naar Binche. In 1901 telde de stoet van Binche 1 Halse groep op een totaal van 12 groepen. “Cercle Musicale Dramatique” nam reeds daarvoor ook deel aan de festiviteiten in Binche en kwam sinds 1902 elk jaar terug. In 1903 zien we dat zij het gezelschap krijgen van “Les Mirlitonistes Hallois” en de jaren erop kwamen er een 3-tal groepen naar het carnaval in Binche. In 1904 tellen we maar liefst 300 treintickets van Halle richting Binche waarbij voornamelijk carnavaleske groeperingen en fanfares die naar het carnaval te Binche gingen.
Door deze groepen kon Halle even proeven van de carnavaleske sfeer. Als zij ‘s avonds terugkeerden van het carnaval rond 22u, kende de stad gedurende enkele ogenblikken een buitengewone animatie. Gezien de geestelijkheid haar veto had gesteld, was het vanaf 23u gedaan met “Carnaval in Halle”. Doch de nieuwsgierigheid en drang naar plezier begon door te wegen bij de Halse bevolking.
De uittocht naar Binche groeide nog verder aan en in 1905 zien we maar liefst 6 Halse groepen op een totaal van 17 in Binche. De spaarkassen die gebruikt werden om de kostuums en uittochten te subsidiëren kenden eveneens een groei dewelke de Halse middenstand met lede ogen moest toezien. Elk jaar zagen zij vele gelden verdwijnen naar Binche en La Louvière. Gelden die beter in de eigen economie gestoken kon worden.
Er kwam wat protest tegen de Kerkelijke macht en de handelaars verenigden zich in 1905 om zelf een carnavalstoet te organiseren met Halfvasten in Halle. Mits omhalingen in de staminees en commercanten, en flauwe steun van het stadsbestuur, konden de organisatoren een Cortège Carnavalesque starten in Halle. Het wordt een groot succes met vele buitenstedelijke groepen, maar ook de Hallenaren weten er dadelijk een feest van te maken. De volkstoeloop is enorm en overtreft die van de kermissen. Gezien het succes werd er al na deze eerste editie besloten om de deelname van buitenstedelijke groepen voor het komende jaar te beperken. Op 10 april 1905 werd er een aparte vereniging opgericht en ging de eerste vergadering van Hal-Attractions door, dezer dagen gekend onder Halattraction.
Bovenstaande info en citaten komen uit de boeken “100 Joer Tagada” van Johan Vencken en “Carnaval in Halle : een bruisend volksfeest” van Sonny Vanderheyden. Beide auteurs baseerden zich op het opzoekingswerk van Armand Sermon in het carnavalsmuseum van Binche en zijn artikels in de carnavalskrant De Luuper van Halle die intussen terziele is gegaan. Van beide publicaties zijn nog enkele exemplaren te koop, stuur ons een mailtje contact@gruutemet.be en we helpen je voort !
Zoals je hierboven kan lezen, is het dankzij de invloed van Binche en andere carnavalsteden dat Halle zijn eigen carnaval gekregen heeft. We kijken eens wat de stad Binche zelf te bieden heeft…
binche
Binche is een landelijke stad in de provincie Henegouwen en telt zo’n 32.000 inwoners. Het is niet alleen bekend van zijn carnaval, maar heeft ook de best bewaarde stadsomwalling van België. Deze omwalling stamt af uit de 13e eeuw en wordt beschermd. Maar niet enkel materiële waardevolle historische elementen worden beschermd, het Carnaval de Binche is in 2003 door UNESCO op de Lijst van Meesterwerken van het Orale en Immateriële Erfgoed van de Mensheid geplaatst.
Kort gezegd: het is een beschermd historisch goed waarvan de oorsprong teruggaat tot 1395. Dit terwijl men lang van mening was dat carnaval zijn oorsprong gevonden had in de 15e-16e eeuw.
We kennen natuurlijk allemaal de Gilles van Binche die een lange traditie met zich meedragen. In de 6 weken voor het carnavalsfeest bereiden de Gilles zich voor door Soumonces te doen. Hierbij worden zij begeleid door drums en fluiten. Eigenlijk kondigen ze de komst van de lente aan en stampen met hun klompen op de grond om het zaad wakker en de aarde vruchtbaar te maken . Inzake de tradities van de Gilles, verwijs ik graag naar de letter G van “A B C van Carnaval” welke binnen een paar weken eraan komt, waarbij we natuurlijk de “G van Gilles” uitgebreid zullen uitleggen.
Gilles de binche
Als je eens niet weet waar naartoe, ga dan gerust eens naar Binche. Dit rustige stadje ligt niet zo ver van Halle zodat je op een zonnige dag kan genieten van het landschap en wat cultuur. Er is ook een Musée du Masque, het carnavalsmuseum met een schat aan informatie over het globale carnavalsfeest!
Als wielertoerist kan je makkelijk een mooie tocht naar de stad maken, eventueel met het nodige bezoek aan Brasserie La Binchoise welk een brouwerijcafé is waar je de streekbieren kan proeven. Kortom: de moeite waard op een luie zondag! http://www.carnavaldebinche.be http://www.binche.be http://www.museedumasque.be
